داروی دیابت عوارض درمان طولانی مدت با استروئیدها را کاهش می دهد

تحقیقات جدید دانشگاه  Queen Mary لندن نشان می دهد، دارویی که برای درمان دیابت نوع 2 استفاده می شود، می تواند یک راه حل ساده و ارزان برای کاهش عوارض خطرناک درمان با استروئیدها ارائه دهد.

مرحله ی دوم یک کارآزمایی بالینی، با تأمین اعتبار از سوی خیریه Barts ، تأثیر داروی دیابتی "متفورمین" را بر بیمارانی که در حال حاضر مقدار زیادی گلوکوکورتیکوئید دریافت می کنند، بررسی نمود. گلوکوکورتیکوئیدها نوعی از استروئیدها هستند که برای درمان بیماریهای التهابی مزمن استفاده می شوند.

محققان نتایج بیش از 50 بیمار غیر دیابتی را که تحت درمان با گلوکوکورتیکوئیدها بودند از Barts Health NHS Trust  مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و دریافتند که نتایج بالینی بیماران تحت درمان با متفورمین بهبود یافته است که شامل کاهش 30 درصدی در میزان عفونتها و بستری کمتر در بیمارستان در مقایسه با گروه دارونما بود.

آنها همچنین مشاهده کردند که درمان با متفورمین اثرات ضد التهابی مورد نظر گلوکوکورتیکوئیدها را تقویت کرده و در طی یک دوره ی 12 هفته ای بر چندین نشانگر قلبی و عروقی، متابولیکی و استخوانی تاثیرات مفیدی داشته است. این تحقیق در مجله The Lancet Diabetes & Endocrinology منتشر شده است.

از زمان کشف تأثیرات درمانی آنها در دهه 1950 گلوکوکورتیکوئیدها، مانند پردنیزولون، باعث انقلابی در درمان بیماران مبتلا به بیماری التهابی مزمن شده اند. اکنون گلوکوکورتیکوئیدها برای درمان طیف وسیعی از شرایطی که حاصل بیش فعالی سیستم ایمنی بدن هستند از جمله آرتریت روماتوئید، آسم، بیماریهای التهابی و در درمان سرطان استفاده می شوند.

با این وجود، استفاده ی طولانی مدت از این داروها در دوزهای زیاد می تواند منجر به عوارض جانبی متابولیکی جدی مانند افزایش وزن، بالا رفتن قند خون، تحلیل استخوان و توده عضلانی و افزایش خطر عفونت و ترومبوز شود. در طولانی مدت، این ویژگی ها می تواند منجر به سندرم کوشینگ شود، یک اختلال بالقوه کشنده که همچنین در اثر تولید بیش از حد هورمون استرس "کورتیزول" در بدن افراد مبتلا به این سندرم ایجاد می شود.

چندین داروی بیولوژیکی به عنوان گزینه های جایگزین استروئیدها تولید شده اند اما این داروها گران قیمت هستند و می توانند اثرات جانبی خود را داشته باشند.

تحقیق قبلی پرفسور Márta Korbonits و همکارانش نشان داد که استروئیدها قادر به تأثیر بر یک پروتئین متابولیکی کلیدی بنام AMP-kinase یا AMPK هستند. سایر مطالعات تجربی نشان داده اند كه متفورمین حداقل تا حدی از طریق پروتئین AMPK و به روشی مخالف با استروئیدها عمل می كند. براساس این شواهد، محققان استدلال كردند كه متفورمین پتانسیل معکوس نمودن عوارض جانبی ناخواسته ی استروئیدها را دارد.

پروفسور Korbonits ، استاد غدد درون ریز در بارتز و دانشکده پزشکی و دندانپزشکی کوئین مری در لندن، می گوید: یافته های ما به طرز چشمگیری مثبت هستند و نشان می دهند که یک مداخله ی ساده و به راحتی در دسترس، با داروی رایج دیابت یعنی متفورمین، می تواند نتایج بالینی بیماران تحت درمان با گلوکوکورتیکوئیدها را، حتی اگر دیابت ندشته باشند، بهبود بخشد. این نتایج می تواند تأثیر بسزایی بر بهبود نتایج تعداد زیادی از بیمارانی که تحت درمان طولانی مدت با گلوکوکورتیکوئیدها هستند، برجا گذارد و عوارض مربوط به درمان و پیش آگهی های قلبی عروقی آنها را بهبود بخشد.

در حالی که در کشورهای توسعه یافته ممکن است استفاده از مواد بیولوژیکی جدید یا سایر عوامل جایگزین استروئیدها افزایش یابد، اما در بسیاری از مناطق دیگر جهان هنوز هم وابستگی سنگینی به گلوکوکورتیکوئیدها وجود دارد. بنابراین، پزشکان و بیماران منتظر یک درمان ایمن، ارزان و مؤثر هستند که بتواند از عوارض عمده ی متابولیکی این داروها جلوگیری کند، اما در عین حال هیچ گونه تأثیر منفی بر خواص ضد التهابی گلوکوکورتیکوئیدها نگذارد یا حتی بتواند آنها را بهبود دهد. نتایج ما نشان می دهد که متفورمین توانایی کمک به این بیماران را دارد.

فیونا میلر اسمیت ، مدیر اجرایی خیریه بارتز، می گوید: در موسسه ی خیریه بارتز، ما در حال تأمین بودجه ی تحقیقات برای پیشرفت های پیشگام در مراقبت های بهداشتی هستیم که نه تنها باعث افزایش طول عمر بیماران در بیمارستان ها و جامعه محلی ما شود بلکه بتواند در سراسر جهان مورد استفاده قرار گیرد.

استروئیدها برای درمان طیف وسیعی از شرایط و بیماریها استفاده می شوند، از سرطان گرفته تا آرتریت روماتوئید، و تعداد زیادی از افراد بالای 60 سال نیاز به مصرف این داروها برای مدیریت شرایط مزمن خود دارند که در غیر این صورت بسیار ناتوان شده و قادر به ادامه ی زندگی عادی خود نیستند. یافته های امیدوارکننده ی این مطالعه نشان داد که چگونه کمک به تامین بودجه ی تحقیقاتی نوآورانه توانست مشکلات دیرینه ی بیماران و متخصصان مراقبت های بهداشتی را رفع کند، و حتی گزینه ی درمانی جدید، ساده و مقرون به صرفه ای را ارائه دهد.

تخمین زده می شود که در حال حاضر حدود سه درصد از جمعیت عمومی بالغ و تا 11 درصد از افراد بالای 80 سال تحت درمان طولانی مدت استروئیدها برای بیماریهای التهابی مزمن هستند.

منبع:

https://endocrinenews.endocrine.org/diabetes-drug-reduces-complications-of-long-term-steroid-therapy/